Węzły ratownicze to podstawowe techniki linowe strażaków i grup poszukiwawczo-ratowniczych (SAR), używane do bezpiecznego przemieszczania ludzi na linie, często przez krawędź urwiska, w głąb szybu albo przez wysoko położone okno. Wszystko zaczyna się od solidnego stanowiska. Węzeł Tatrzański owija linę wielokrotnie wokół drzewa lub belki, tak aby obciążenie trzymało tarcie, a nie węzeł, dzięki czemu lina zachowuje niemal pełną wytrzymałość. Tam, gdzie potrzebne jest stałe wpięcie, pętla ósemkowa daje mocne oko, które daje się rozwiązać nawet po dużym obciążeniu. Do opuszczania lub podnoszenia poszkodowanego skrót okrętowy formuje dwie blokujące się pętle obejmujące klatkę piersiową i kolana, zamieniając zwykłą linę w improwizowane siedzisko ratownicze. Półwyblinka opuszcza ładunek, a węzeł muła blokuje go, aby ratownik mógł pracować obiema rękami, natomiast Prusik chwyta linę w układzie wyciągowym i zatrzyma ładunek, jeśli ten się ześlizgnie. Ponieważ na linie wisi ludzkie życie, każdy węzeł jest wiązany, sprawdzany i zabezpieczany, zanim lina zostanie obciążona. Lista najważniejszych węzłów strażackich i ratowniczych znajduje się poniżej.